تعیین صلاحیت در دعاوی حقوقی و کیفری مطالبه وجه چک

رأی وحدت رویه شماره ۶۸۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
نظر به اینکه چک با وصف فقدان طبع تجاری، از جهت اقامه دعوی توجهاً به ماده ۳۱۴ قانون تجارت، مشمول قواعد مربوط به بروات، موضوع بند ۸ ماده۲ قانون تجارت است و از این منظر به لحاظ صلاحیت از مصادیق قسمت فراز ماده ۱۳ قانون آیین‌دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی به شمار می‌رود. نظر باینکه در همان حال، محل صدور چک در وجه ثالث، با تکیه بر ترکیب « محال علیه» در ماده۳۱۰ قانون تجارت نوعی حواله محسوب است که قواعد ماده ۷۲۴ قانون مدنی حاکم بر آن می‌باشد، و از این نظر با توجه به مبلغ مقید در آن جزء اموال منقول بوده و همچنان مصداقی از ماده۱۳ مسبوق‌الـذکر می‌توانـد باشد، بی‌تردید دارنده چک می‌تواند تخیـیراً به دادگاه محل وقوع عقد یا قرارداد یعنی محل صدور چک، یا به دادگاه محل انجام تعهد، یعنی محل استقرار بانک محال علیه و یا با عنایت به قاعده عمومی صلاحیت نسبی موضوع ماده۱۱ قانون آیین‌دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی برای اقامه دعوی به دادگاه محل اقامت خوانده مراجعه کند. با وصف مراتب رجوع دارنده چک به هر یک از دادگاههای یاد شده توجهاً به ماده ۲۶ قانون آیین‌دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب برای آن دادگاه در رسیدگی به دعوا ایجاد صلاحیت خواهد کرد. در نتیجه اکثریت اعضاء هیأت عمومی وحدت رویه دیوان عالی کشور رأی شعبه ۱۷ دیوان عالی کشور را که متضمن این معنی است صحیح و قانونی تشخیص داده است و این رأی باستناد ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاهها لازم‌الاتباع است.

رأی وحدت رویه شماره : ۶۶۹ – ۲۱ / ۷ / ۱۳۸۳

در رویه متداول سیستم یکپارچه بانکها، به دارنده چک اختیارداده شده است که علاوه برشعبه افتتاح حساب وجه آنرا از سایر شعب نیز مطالبه نمایند. بنابراین درصورت مراجعه دارنده چک در مهلت مقرر به شعب دیگر وصدورگواهی عدم پرداخت از بانک مرجوع الیه ،بزه صدور چک بلامحل محقق ودادگاه محل وقوع جرم ،صالح به رسیدگی خواهدوبه عقیده اکثریت اعضای هیأت عمومی دیوان عالی کشوررأی شعبه سی وپنجم دیوان عالی کشورکه با این نظرانطباق داردصحیح وموافق موازین قانونی تشخیص می گردد. این رأی براساس ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب درامورکیفری، برای کلیه شعب دیوان عالی کشورو دادگاهها درموارد مشابه لازم الاتباع می باشد.